Băng huyết sau sinh — nhận biết và xử trí

Đây là biến chứng mà tốc độ xử trí quyết định kết quả, nên biết trước có giá trị thật.

Băng huyết là gì

• Chảy máu nhiều bất thường sau sinh
• Có thể xảy ra ngay sau sinh
• Cũng có thể xảy ra muộn hơn
• Là tình huống cấp cứu
• Xảy ra với cả sinh thường và sinh mổ

Nhiều người chỉ nghĩ tới nguy cơ này trong phòng sinh mà quên rằng nó có thể tới muộn.

Những nguyên nhân thường gặp

• Tử cung không co lại tốt
• Sót mô nhau trong tử cung
• Rách đường sinh dục
• Rối loạn đông máu
• Nhiễm trùng trong trường hợp chảy máu muộn

Tử cung không co lại tốt là nguyên nhân thường gặp nhất.

Vì sao tử cung phải co

• Sau khi nhau bong, mạch máu để hở
• Tử cung co lại giúp ép các mạch máu đó
• Không co thì máu tiếp tục chảy
• Cho con bú giúp tử cung co
• Bàng quang đầy có thể cản trở tử cung co

Đây là lý do nhân viên y tế hay nhắc đi tiểu và xoa bụng sau sinh.

Yếu tố làm tăng nguy cơ

• Chuyển dạ kéo dài
• Đa thai
• Thai lớn
• Sinh nhiều lần
• Tiền sử băng huyết lần trước
• Một số vấn đề về nhau thai

Người có yếu tố nguy cơ thường được theo dõi kỹ hơn sau sinh.

Dấu hiệu nhận biết

• Thấm đẫm băng vệ sinh trong thời gian rất ngắn
• Ra cục máu lớn
• Máu đỏ tươi trở lại sau khi đã nhạt
• Chóng mặt hoặc hoa mắt
• Tim đập nhanh
• Da xanh, vã mồ hôi lạnh
• Cảm giác sắp ngất

Các dấu hiệu toàn thân xuất hiện là lúc tình trạng đã nghiêm trọng.

Chảy máu muộn

• Có thể xuất hiện nhiều ngày sau sinh
• Đôi khi vài tuần sau
• Thường liên quan tới sót mô nhau
• Hoặc liên quan tới nhiễm trùng
• Cũng cần đi khám ngay

Đã về nhà cả tuần rồi máu ra nhiều trở lại là tình huống phải đi viện.

Cần làm gì ngay

• Gọi cấp cứu
• Cho người bệnh nằm xuống
• Giữ ấm
• Không cho ăn uống
• Ghi lại thời điểm bắt đầu
• Giữ lại băng vệ sinh để ước lượng lượng máu

Ước lượng lượng máu chính xác giúp nhân viên y tế đánh giá nhanh hơn.

Những gì không nên làm

• Không chờ xem có tự cầm không
• Không tự dùng thuốc cầm máu
• Không tự dùng thuốc dân gian
• Không tự lái xe đi viện khi đang chóng mặt
• Không để người bệnh ở một mình

Người đang mất máu không nên tự lái xe dù thấy còn tỉnh táo.

Tại cơ sở y tế

• Đánh giá mức độ mất máu
• Tìm nguyên nhân
• Xử trí theo nguyên nhân
• Có thể cần truyền dịch hoặc truyền máu
• Theo dõi sát sau khi ổn định

Xử trí sớm thường đơn giản hơn nhiều so với khi đã mất nhiều máu.

Sau khi đã xử trí

• Theo dõi tiếp trong thời gian nhất định
• Có thể cần bổ sung sắt
• Mệt nhiều hơn trong giai đoạn hồi phục
• Cần được nghỉ nhiều hơn
• Tái khám theo hẹn

Hồi phục sau mất máu nhiều cần thời gian dài hơn hẳn bình thường.

Thiếu máu sau mất máu

• Mệt mỏi nhiều
• Chóng mặt khi đứng dậy
• Tim đập nhanh khi gắng nhẹ
• Da xanh
• Khó tập trung
• Điều trị được theo chỉ định

Thiếu máu làm việc chăm con thêm nặng nề nên đáng được xử lý chứ không phải chịu đựng.

Theo dõi tại nhà sau khi về

• Để ý lượng sản dịch mỗi ngày
• Báo ngay khi máu đỏ tươi trở lại
• Không ở một mình hoàn toàn trong những ngày đầu
• Người nhà biết dấu hiệu cảnh báo
• Có sẵn phương án tới bệnh viện

Có người bên cạnh trong những ngày đầu là biện pháp an toàn đơn giản nhất.

Phòng ngừa ở mức có thể

• Khám thai đầy đủ
• Sinh ở cơ sở y tế có khả năng xử trí
• Báo tiền sử băng huyết lần trước
• Theo dõi sát trong giờ đầu sau sinh
• Cho con bú sớm nếu được
• Đi tiểu đều để bàng quang không đầy

Báo trước tiền sử băng huyết giúp đội ngũ y tế chuẩn bị sẵn từ đầu.

Người nhà cần biết gì

• Dấu hiệu chảy máu bất thường
• Số điện thoại cấp cứu
• Đường đi tới bệnh viện gần nhất
• Không để người mẹ tự đi khi đang yếu
• Mang theo giấy ra viện

Người nhà biết trước thì phản ứng nhanh hơn rất nhiều khi có chuyện.

Cách nghĩ thực tế

• Tốc độ xử trí quyết định kết quả
• Máu đỏ tươi trở lại là tín hiệu rõ ràng
• Có thể xảy ra sau khi đã về nhà
• Không chờ xem có tự cầm không
• Người nhà cũng cần biết dấu hiệu

Nội dung này mang tính thông tin chung; đây là tình huống cần cấp cứu y tế ngay.

Câu hỏi thường gặp