Cục máu đông sau sinh — nguy cơ ít được nhắc

Đây là nguy cơ mà rất ít người được dặn trước khi ra viện.

Vì sao nguy cơ tăng

• Trong thai kỳ máu đông dễ hơn để hạn chế mất máu khi sinh
• Trạng thái này còn kéo dài sau sinh
• Tử cung lớn từng chèn ép mạch máu
• Nằm nhiều và ít vận động
• Đau làm hạn chế đi lại

Cơ chế bảo vệ khi sinh trở thành yếu tố nguy cơ trong giai đoạn sau đó.

Ai có nguy cơ cao hơn

• Sinh mổ
• Nằm bất động lâu
• Tiền sử cục máu đông
• Gia đình có người bị
• Thừa cân nhiều
• Một số bệnh lý kèm theo

Người có tiền sử nên báo với bác sĩ ngay từ khi mang thai.

Dấu hiệu ở chân

• Đau một bên bắp chân
• Sưng một bên
• Nóng vùng đó
• Đỏ hoặc đổi màu da
• Đau tăng khi đi lại
• Thường không đối xứng hai bên

Điểm quan trọng là tính không đối xứng: một bên khác hẳn bên kia.

Dấu hiệu ở phổi

• Khó thở đột ngột
• Đau ngực, nhất là khi hít sâu
• Tim đập nhanh
• Ho ra máu
• Chóng mặt hoặc ngất
• Đây là cấp cứu tối khẩn

Cục máu đông di chuyển lên phổi là biến chứng nguy hiểm nhất.

Khi thấy dấu hiệu

• Không xoa bóp vùng chân đau
• Không chườm nóng
• Đi khám ngay
• Gọi cấp cứu nếu có dấu hiệu ở phổi
• Không tự lái xe khi khó thở

Xoa bóp vùng nghi có cục máu đông là việc không nên làm.

Đi lại sớm sau sinh

• Là biện pháp phòng ngừa quan trọng nhất
• Bắt đầu theo hướng dẫn nhân viên y tế
• Đi quãng ngắn nhiều lần
• Tăng dần từng ngày
• Áp dụng cả với người sinh mổ

Đi lại sớm là lý do nhân viên y tế hay giục người mới mổ đứng dậy.

Khi phải nằm nhiều

• Cử động cổ chân thường xuyên
• Co duỗi chân khi nằm
• Đổi tư thế đều đặn
• Kê chân cao khi nghỉ
• Không ngồi bắt chéo chân lâu

Động tác gập duỗi cổ chân đơn giản mà giúp máu lưu thông rõ rệt.

Uống đủ nước

• Mất nước làm máu đặc hơn
• Người cho con bú dễ thiếu nước
• Để nước trong tầm tay
• Uống rải trong ngày
• Biện pháp đơn giản mà hay bị quên

Người cho con bú rất dễ khát nhưng lại hay quên uống vì bận.

Về vớ áp lực

• Được dùng trong một số trường hợp
• Cần đúng cỡ mới có tác dụng
• Theo chỉ định của bác sĩ
• Không tự mua dùng tuỳ tiện
• Không dùng khi có một số bệnh lý nhất định

Vớ quá chặt hoặc sai cỡ có thể gây tác dụng ngược.

Về thuốc phòng ngừa

• Một số người được kê thuốc chống đông
• Phụ thuộc yếu tố nguy cơ từng người
• Dùng đúng liều và đủ thời gian
• Không tự ngưng
• Báo bác sĩ nếu có chảy máu bất thường

Thuốc chống đông đòi hỏi tuân thủ chặt chẽ và theo dõi.

Khi đi xa hoặc đi máy bay

• Hỏi bác sĩ trước nếu đi sớm sau sinh
• Đứng dậy đi lại định kỳ trên chuyến dài
• Cử động chân khi ngồi
• Uống đủ nước
• Mặc đồ không bó chặt

Ngồi bất động nhiều giờ là tình huống làm tăng nguy cơ rõ rệt.

Thời gian nguy cơ kéo dài bao lâu

• Cao nhất trong những tuần đầu
• Còn tăng một thời gian sau đó
• Không phải ra viện là hết
• Vẫn cần chú ý dấu hiệu
• Hỏi bác sĩ về trường hợp cụ thể của mình

Nhiều trường hợp xảy ra sau khi người mẹ đã về nhà được một thời gian.

Phân biệt với đau chân thường gặp

• Chuột rút thường thoáng qua rồi hết
• Đau cơ sau vận động đều hai bên
• Phù chân sau sinh thường đối xứng
• Cục máu đông thường một bên và kéo dài
• Không chắc thì đi khám

Tính một bên và tính kéo dài là hai điểm giúp phân biệt rõ nhất.

Sau khi được chẩn đoán

• Điều trị theo chỉ định chặt chẽ
• Thường cần dùng thuốc trong thời gian dài
• Tái khám theo lịch
• Báo ngay nếu có chảy máu bất thường
• Thông báo tiền sử này cho lần mang thai sau

Tiền sử huyết khối ảnh hưởng tới cách theo dõi ở những lần mang thai tiếp theo.

Người nhà nên biết gì

• Dấu hiệu ở chân và ở phổi
• Khuyến khích người mẹ đi lại
• Nhắc uống nước
• Không xoa bóp vùng chân đau bất thường
• Gọi cấp cứu khi có dấu hiệu ở phổi

Khuyến khích đi lại là việc người nhà giúp được một cách rất cụ thể.

Cách nghĩ thực tế

• Nguy cơ kéo dài sau khi sinh
• Đau sưng một bên chân là dấu hiệu chính
• Khó thở đột ngột là cấp cứu
• Đi lại sớm là biện pháp phòng tốt nhất
• Không xoa bóp vùng nghi ngờ

Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi dấu hiệu nghi ngờ cần được khám ngay.

Câu hỏi thường gặp