Người mẹ sau sinh thường được dặn rất kỹ về em bé mà lại ít được dặn về chính mình.
Vì sao dấu hiệu hay bị bỏ qua
- Mọi chú ý dồn vào em bé
- Người mẹ ngại làm phiền
- Nghĩ mệt là đương nhiên sau sinh
- Không biết cái gì là bất thường
- Khó rời nhà khi có con nhỏ
- Người xung quanh cũng không để ý
Chính vì mệt là chuyện bình thường nên rất khó nhận ra khi mệt trở thành dấu hiệu.
Chảy máu quá nhiều
- Thấm đẫm băng vệ sinh trong thời gian rất ngắn
- Ra cục máu lớn
- Máu đỏ tươi trở lại sau khi đã nhạt
- Kèm chóng mặt hoặc tim đập nhanh
- Cảm giác sắp ngất
- Đây là cấp cứu
Chảy máu nhiều sau sinh có thể diễn tiến rất nhanh nên không có chỗ cho việc chờ xem.
Sốt
- Sốt luôn cần được đánh giá
- Có thể là nhiễm trùng tử cung
- Có thể là nhiễm trùng vết mổ hoặc vết khâu
- Có thể là nhiễm trùng vú
- Có thể là nhiễm trùng tiết niệu
- Không tự hạ sốt rồi chờ
Uống thuốc hạ sốt che mất triệu chứng mà không xử lý được nguyên nhân.
Dấu hiệu liên quan tới huyết áp
- Đau đầu dữ dội không đỡ
- Nhìn mờ hoặc thấy đốm sáng
- Đau vùng trên bụng bên phải
- Phù mặt và tay đột ngột
- Buồn nôn và nôn nhiều
- Cần đi khám ngay
Huyết áp cao sau sinh là chuyện có thật và không phải ai cũng biết nó xảy ra sau khi sinh.
Co giật
- Là tình huống cấp cứu tối khẩn
- Gọi cấp cứu ngay
- Đặt người bệnh nằm nghiêng
- Không nhét gì vào miệng
- Dọn vật cứng xung quanh
Không ai nên cố tự xử lý tình huống co giật ở nhà.
Dấu hiệu cục máu đông
- Đau, sưng, nóng một bên bắp chân
- Đỏ vùng bắp chân
- Khó thở đột ngột
- Đau ngực
- Ho ra máu
- Cấp cứu ngay
Nguy cơ cục máu đông tăng lên trong thai kỳ và kéo dài một thời gian sau sinh.
Dấu hiệu nhiễm trùng tử cung
- Sốt
- Sản dịch có mùi hôi
- Đau bụng dưới tăng
- Bụng dưới đau khi ấn
- Ớn lạnh
- Cần điều trị sớm
Nhiễm trùng tử cung xử lý sớm thì đơn giản, để muộn thì phức tạp hơn nhiều.
Dấu hiệu ở vết mổ hoặc vết khâu
- Đau tăng dần thay vì giảm
- Sưng đỏ lan rộng
- Chảy dịch đục hoặc có mùi
- Vết thương hở ra
- Sốt kèm theo
Diễn tiến ngược chiều với bình thường là tín hiệu rõ nhất.
Dấu hiệu ở ngực
- Một vùng ngực đỏ, nóng, đau
- Kèm sốt và ớn lạnh
- Cảm giác như bị cúm
- Có thể là viêm vú
- Cần đi khám sớm
Viêm vú thường xuất hiện đột ngột và làm người mẹ mệt như đang sốt virus.
Dấu hiệu về tiết niệu
- Tiểu buốt kéo dài
- Tiểu rất nhiều lần
- Đau vùng thắt lưng
- Sốt kèm theo
- Không tiểu được
Không tiểu được sau sinh là tình huống cần xử lý ngay chứ không phải chờ đợi.
Dấu hiệu về tâm lý
- Buồn bã kéo dài quá hai tuần
- Không thể chăm sóc bản thân hoặc con
- Lo âu dữ dội không kiểm soát được
- Có ý nghĩ làm hại bản thân
- Có ý nghĩ làm hại con
- Thấy hoặc nghe những thứ không có thật
Nhóm dấu hiệu cuối là tình huống cấp cứu y tế và cần được xử lý ngay.
Những dấu hiệu chung khác
- Khó thở
- Đau ngực
- Nôn liên tục không giữ được gì
- Đau bụng dữ dội
- Ngất hoặc gần ngất
- Cảm giác có gì đó rất không ổn
Cảm giác chủ quan rằng có gì đó rất không ổn là thứ đáng được lắng nghe.
Biến chứng không chỉ ở tuần đầu
- Nhiều biến chứng xuất hiện muộn hơn
- Có thể nhiều tuần sau sinh
- Đã ra viện không có nghĩa là an toàn tuyệt đối
- Vẫn cần chú ý các dấu hiệu
- Người nhà cũng nên biết
Về nhà rồi mới xảy ra biến chứng là tình huống không hiếm.
Cách nói rõ khi đi khám
- Nói mình vừa sinh cách đây bao lâu
- Nói rõ sinh thường hay sinh mổ
- Mô tả triệu chứng bắt đầu từ khi nào
- Nói mức độ đã thay đổi ra sao
- Mang theo giấy ra viện
- Nói rõ đang cho con bú
Thông tin vừa sinh cách đây bao lâu thay đổi hẳn hướng chẩn đoán của bác sĩ.
Đừng ngại làm phiền
- Đi khám thừa tốt hơn bỏ sót
- Nhân viên y tế muốn biết sớm
- Không ai trách vì cẩn thận
- Người nhà nên hỗ trợ đưa đi
- Không tự thuyết phục mình là đang làm quá
Nhiều trường hợp nặng bắt đầu bằng việc tự nhủ rằng chắc không sao đâu.
Cách nghĩ thực tế
- Chảy máu nhiều và sốt luôn cần khám
- Đau đầu dữ dội kèm nhìn mờ là dấu hiệu nguy hiểm
- Đau tăng dần luôn đáng chú ý
- Biến chứng không chỉ ở tuần đầu
- Đi khám thừa tốt hơn bỏ sót
Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi dấu hiệu bất thường cần được bác sĩ đánh giá.
Câu hỏi thường gặp
Sốt sau sinh có nguy hiểm không?
Sốt sau sinh luôn cần được đánh giá vì có thể là dấu hiệu nhiễm trùng. Không nên tự uống thuốc hạ sốt rồi chờ xem.
Đau đầu dữ dội sau sinh là sao?
Đau đầu dữ dội, nhất là khi kèm nhìn mờ, đau trên bụng hoặc phù mặt tay, có thể liên quan tới huyết áp cao sau sinh và cần đi khám ngay.
Biến chứng chỉ xảy ra trong tuần đầu phải không?
Không. Nhiều biến chứng nghiêm trọng có thể xuất hiện nhiều tuần sau sinh, nên dấu hiệu cảnh báo vẫn cần được chú ý trong suốt giai đoạn này.
Sợ làm phiền bác sĩ thì sao?
Đi khám khi không có gì tốt hơn nhiều so với bỏ lỡ một biến chứng. Nhân viên y tế thà kiểm tra thừa còn hơn bỏ sót.