Lo âu sau sinh — dạng ít được nói tới

Trầm cảm sau sinh được nói nhiều, còn lo âu sau sinh thì hầu như không ai nhắc tới.

Lo âu sau sinh biểu hiện thế nào

• Lo lắng liên tục không dừng được
• Luôn nghĩ tới điều xấu có thể xảy ra
• Kiểm tra con liên tục khi ngủ
• Không ngủ được dù con đang ngủ
• Căng thẳng cơ bắp
• Tim đập nhanh
• Cảm giác bồn chồn không yên

Người mẹ có thể kiệt sức mà vẫn không ngủ được vì đầu không chịu dừng lại.

Khác gì với lo lắng bình thường

• Lo bình thường có lúc dừng lại
• Lo âu bệnh lý kéo dài gần như liên tục
• Ảnh hưởng tới giấc ngủ
• Ảnh hưởng tới sinh hoạt
• Không giảm khi được trấn an
• Gây kiệt sức

Được trấn an mà vẫn không yên tâm là một dấu hiệu đáng chú ý.

Những kiểu lo thường gặp

• Sợ con ngừng thở khi ngủ
• Sợ con bị bệnh
• Sợ mình làm sai gây hại cho con
• Sợ có tai nạn xảy ra
• Sợ mình không đủ khả năng làm mẹ
• Sợ sữa không đủ

Nhiều người dành cả đêm ngồi nhìn con thở thay vì ngủ.

Cơn hoảng sợ

• Xuất hiện đột ngột
• Tim đập rất nhanh
• Khó thở
• Run rẩy hoặc vã mồ hôi
• Cảm giác sắp chết hoặc mất kiểm soát
• Thường qua sau vài phút nhưng rất đáng sợ

Nhiều người đi cấp cứu vì nghĩ mình bị vấn đề tim mạch.

Ý nghĩ xâm nhập

• Là ý nghĩ đáng sợ tự xuất hiện
• Người mẹ hoàn toàn không muốn
• Thường gây hoảng sợ và xấu hổ
• Khá phổ biến hơn nhiều người nghĩ
• Khác với ý định làm hại
• Vẫn nên nói với bác sĩ

Chính vì thấy ý nghĩ đó đáng sợ nên người mẹ mới lo, và điều đó nói lên nhiều điều.

Phân biệt với ý định làm hại

• Ý nghĩ xâm nhập gây sợ hãi và ghê tởm
• Người mẹ muốn tránh xa ý nghĩ đó
• Ý định làm hại thì khác về bản chất
• Không tự chẩn đoán
• Nói với chuyên môn y tế để được đánh giá

Đây là lý do nên nói ra thay vì tự phân tích một mình trong đêm.

Hành vi kiểm tra lặp lại

• Kiểm tra con thở nhiều lần mỗi đêm
• Kiểm tra cửa, bếp, ổ điện lặp đi lặp lại
• Rửa tay hoặc tiệt trùng quá mức
• Không cho ai bế con
• Tạm thời thấy yên nhưng rồi lo lại

Hành vi kiểm tra làm yên tâm trong chốc lát rồi lại củng cố vòng lo âu.

Vòng xoáy lo âu và mất ngủ

• Lo làm không ngủ được
• Thiếu ngủ làm lo âu nặng thêm
• Càng mệt càng khó kiểm soát suy nghĩ
• Vòng xoáy tự nuôi nó
• Cắt được giấc ngủ là cắt được nhiều

Sắp xếp để người mẹ ngủ được một khoảng liền thường cải thiện rõ rệt.

Điều có thể làm ngay

• Chia ca đêm để có giấc ngủ liền
• Giảm tìm kiếm thông tin trên mạng
• Không đọc chuyện đáng sợ trước khi ngủ
• Hạn chế caffeine
• Đi bộ nhẹ ban ngày
• Nói ra với người tin cậy

Tìm kiếm triệu chứng trên mạng lúc hai giờ sáng hầu như luôn làm mọi thứ tệ hơn.

Kỹ thuật thở khi lo âu

• Thở ra dài hơn hít vào
• Đếm nhịp khi thở
• Đặt tay lên bụng cảm nhận
• Tập khi đang bình tĩnh để dùng được khi cần
• Không thay thế điều trị nhưng giúp trong lúc đó

Tập lúc đang bình tĩnh mới dùng được vào lúc đang hoảng.

Khi nào cần đi khám

• Lo âu ảnh hưởng tới giấc ngủ
• Không làm được việc hàng ngày
• Có cơn hoảng sợ
• Không dám để ai chăm con
• Kéo dài quá vài tuần
• Cảm thấy kiệt sức vì lo

Không cần đợi tới mức nặng nhất mới đi khám.

Các hướng điều trị

• Trò chuyện trị liệu
• Kỹ thuật quản lý lo âu
• Cải thiện giấc ngủ
• Hỗ trợ xã hội
• Thuốc khi bác sĩ thấy cần
• Kết hợp nhiều hướng

Lo âu đáp ứng khá tốt với điều trị nên đi khám sớm là hợp lý.

Người xung quanh làm được gì

• Không gạt đi bằng câu đừng lo
• Lắng nghe cụ thể nỗi lo là gì
• Giúp để người mẹ ngủ được
• Không thêm chuyện đáng sợ vào
• Khuyến khích đi khám
• Không đánh giá là làm quá

Câu đừng lo nữa hầu như không bao giờ làm ai bớt lo.

Cách nghĩ thực tế

• Lo âu sau sinh là tình trạng có thật
• Không giảm khi được trấn an là dấu hiệu
• Ý nghĩ xâm nhập khá phổ biến
• Giấc ngủ và lo âu nuôi lẫn nhau
• Điều trị có hiệu quả

Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi lo ngại nên được chuyên môn y tế đánh giá.

Câu hỏi thường gặp