Đây là một trong những nguyên nhân khiến người mẹ phải nhập viện lại sau khi đã về nhà.
Điều nhiều người không được nói
- Tiền sản giật có thể xuất hiện sau sinh
- Kể cả khi thai kỳ hoàn toàn bình thường
- Thường trong những ngày tới vài tuần đầu
- Không phải sinh xong là hết nguy cơ
- Cần biết trước để nhận ra
Rất nhiều người chỉ nghe nói tới tiền sản giật như một vấn đề của thai kỳ.
Dấu hiệu cần chú ý
- Đau đầu dữ dội không đỡ với thuốc thường
- Nhìn mờ hoặc thấy đốm sáng
- Nhạy cảm với ánh sáng
- Đau vùng trên bụng bên phải
- Phù mặt và tay đột ngột
- Buồn nôn và nôn nhiều
- Khó thở
Đau đầu dữ dội không đỡ là dấu hiệu đáng chú ý nhất trong nhóm này.
Vì sao dễ bị bỏ sót
- Sau ra viện ít được theo dõi
- Triệu chứng bị cho là do thiếu ngủ
- Phù được coi là bình thường sau sinh
- Đau đầu được coi là do mệt
- Người mẹ ngại đi khám lại
- Nhiều người không biết tình trạng này tồn tại
Mỗi triệu chứng riêng lẻ đều có cách giải thích vô hại, và đó chính là vấn đề.
Ai có nguy cơ cao hơn
- Đã có huyết áp cao trong thai kỳ
- Đã bị tiền sản giật lần mang thai trước
- Có bệnh thận hoặc tiểu đường từ trước
- Đa thai
- Một số yếu tố khác bác sĩ sẽ đánh giá
Người có yếu tố nguy cơ nên được hướng dẫn cụ thể trước khi ra viện.
Về phù sau sinh
- Phù nhẹ ở chân khá thường gặp
- Thường giảm dần trong vài tuần
- Phù mặt và tay đột ngột thì khác
- Phù tăng nhanh cần chú ý
- Kèm đau đầu thì phải đi khám
Phù chân giảm dần khác hẳn với phù mặt xuất hiện đột ngột.
Theo dõi huyết áp tại nhà
- Dùng máy đo tự động ở cánh tay
- Ngồi yên vài phút trước khi đo
- Đặt tay ngang tim
- Đo vào cùng thời điểm mỗi ngày
- Ghi lại kết quả
- Hỏi bác sĩ ngưỡng nào cần báo
Con số chỉ có ý nghĩa khi biết ngưỡng nào là lúc phải gọi bác sĩ.
Khi nào phải đi cấp cứu
- Đau đầu dữ dội không đỡ
- Nhìn mờ hoặc mất thị lực
- Co giật
- Khó thở nặng
- Đau ngực
- Lơ mơ hoặc lú lẫn
Co giật là biến chứng nặng nhất và cần cấp cứu ngay lập tức.
Nếu xảy ra co giật
- Gọi cấp cứu ngay
- Đặt người bệnh nằm nghiêng
- Không nhét gì vào miệng
- Dọn vật cứng xung quanh
- Ghi lại thời gian cơn kéo dài
- Không tự đưa đi bằng xe cá nhân nếu có thể gọi cấp cứu
Thông tin về thời gian cơn co giật rất hữu ích cho nhân viên y tế.
Điều trị thế nào
- Cần nhập viện để theo dõi
- Dùng thuốc hạ huyết áp theo chỉ định
- Có thể cần thuốc phòng co giật
- Theo dõi xét nghiệm
- Thời gian nằm viện tuỳ mức độ
- Tiếp tục theo dõi sau khi ra viện
Đây không phải tình trạng xử lý được tại nhà.
Về thuốc khi cho con bú
- Có loại hạ huyết áp phù hợp khi cho bú
- Nói rõ đang cho con bú
- Không tự ngưng thuốc khi thấy khoẻ
- Không tự giảm liều
- Tái khám để điều chỉnh
Tự ngưng thuốc hạ huyết áp khi thấy khoẻ là việc nguy hiểm.
Sau giai đoạn cấp
- Huyết áp có thể cần thời gian để ổn định
- Một số người vẫn phải dùng thuốc một thời gian
- Tái khám theo lịch
- Theo dõi huyết áp tại nhà nếu được hướng dẫn
- Không bỏ tái khám khi thấy khoẻ
Huyết áp trở về bình thường không có nghĩa là không cần theo dõi nữa.
Về nguy cơ lâu dài
- Từng bị tiền sản giật liên quan tới nguy cơ tim mạch về sau
- Nên nói với bác sĩ về tiền sử này
- Theo dõi huyết áp định kỳ
- Chú ý lối sống lâu dài
- Báo cho bác sĩ ở lần mang thai sau
Tiền sử tiền sản giật là thông tin đáng nhớ suốt đời chứ không chỉ cho lần sinh đó.
Người nhà nên biết gì
- Dấu hiệu cảnh báo
- Đau đầu dữ dội không phải chuyện thường
- Hỗ trợ đo huyết áp nếu có máy
- Đưa đi khám ngay khi có dấu hiệu
- Không để người mẹ tự đánh giá một mình
Người mẹ đang mệt và thiếu ngủ rất dễ tự giải thích triệu chứng theo hướng nhẹ nhất.
Trước khi ra viện
- Hỏi về dấu hiệu cần chú ý
- Hỏi số điện thoại liên hệ khi có vấn đề
- Hỏi khi nào tái khám
- Hỏi có cần theo dõi huyết áp không
- Ghi lại để khỏi quên
Vài câu hỏi trước khi ra viện tiết kiệm được rất nhiều lo lắng về sau.
Cách nghĩ thực tế
- Sinh xong không có nghĩa là hết nguy cơ
- Đau đầu dữ dội không đỡ là dấu hiệu chính
- Phù mặt và tay đột ngột cần chú ý
- Không tự ngưng thuốc hạ huyết áp
- Tiền sử này đáng nhớ lâu dài
Nội dung này mang tính thông tin chung; đây là tình trạng cần bác sĩ theo dõi và điều trị.
Câu hỏi thường gặp
Sinh xong là hết nguy cơ tiền sản giật phải không?
Không. Tiền sản giật có thể xuất hiện lần đầu sau khi sinh, thường trong những ngày tới vài tuần đầu. Đây là điều nhiều người không được nói trước.
Dấu hiệu nào cần chú ý nhất?
Đau đầu dữ dội không đỡ, nhìn mờ hoặc thấy đốm sáng, đau vùng trên bụng bên phải, phù mặt và tay đột ngột, buồn nôn nhiều.
Có nên tự đo huyết áp tại nhà không?
Nếu có yếu tố nguy cơ hoặc đã có huyết áp cao trong thai kỳ thì việc theo dõi tại nhà thường được bác sĩ khuyến khích, kèm hướng dẫn ngưỡng cần báo.
Vì sao dễ bị bỏ sót?
Vì sau khi ra viện người mẹ ít được theo dõi, triệu chứng dễ bị cho là mệt thường, và nhiều người không biết rằng tình trạng này xảy ra sau sinh.