Nhiễm trùng hậu sản — các dạng thường gặp

Nhiễm trùng ở người mới sinh diễn tiến nhanh hơn bình thường vì cơ thể đang trong trạng thái đặc biệt.

Vì sao dễ nhiễm trùng hơn

• Có vết thương hở trong tử cung sau khi nhau bong
• Có vết khâu hoặc vết mổ
• Cổ tử cung còn mở một thời gian
• Cơ thể đang mệt và mất máu
• Thiếu ngủ làm giảm sức đề kháng

Nhiều yếu tố cùng lúc khiến giai đoạn này đòi hỏi chú ý hơn.

Sốt là dấu hiệu chung

• Bất kỳ cơn sốt nào cũng nên được đánh giá
• Không chờ tới một ngưỡng nhất định
• Không tự uống hạ sốt rồi chờ
• Ghi lại thời điểm và nhiệt độ
• Ghi lại các triệu chứng kèm theo

Uống hạ sốt rồi thấy đỡ không có nghĩa là nguyên nhân đã mất đi.

Nhiễm trùng tử cung

• Sốt và ớn lạnh
• Sản dịch có mùi hôi rõ
• Đau bụng dưới tăng
• Bụng dưới đau khi ấn
• Sản dịch đột ngột nhiều trở lại
• Cần điều trị sớm

Mùi hôi của sản dịch là dấu hiệu khá đặc trưng cần nói rõ với bác sĩ.

Nhiễm trùng vết mổ hoặc vết khâu

• Đau tăng dần thay vì giảm
• Sưng đỏ lan rộng
• Nóng vùng quanh vết thương
• Chảy dịch đục hoặc có mùi
• Vết thương hở ra
• Sốt kèm theo

Diễn tiến đau tăng dần luôn là tín hiệu ngược với quá trình lành bình thường.

Viêm vú

• Một vùng ngực đỏ, nóng, đau
• Sốt và ớn lạnh
• Cảm giác mệt như bị cúm
• Thường xuất hiện đột ngột
• Hay liên quan tới tắc tia sữa
• Cần đi khám sớm

Nhiều người nghĩ mình bị cảm trong khi thực ra đang viêm vú.

Xử lý khi nghi viêm vú

• Đi khám sớm
• Thường vẫn tiếp tục cho bú hoặc vắt sữa
• Không để sữa ứ đọng
• Nghỉ ngơi và uống đủ nước
• Dùng thuốc theo chỉ định
• Kiểm tra lại khớp ngậm của bé

Để sữa ứ đọng thường làm tình trạng nặng thêm chứ không đỡ.

Nhiễm trùng tiết niệu

• Tiểu buốt
• Tiểu nhiều lần
• Cảm giác buồn tiểu liên tục
• Đau vùng bụng dưới
• Đau vùng thắt lưng khi lan lên thận
• Sốt trong trường hợp nặng hơn

Đau lan ra vùng thắt lưng kèm sốt là dấu hiệu nhiễm trùng đã lan cao hơn.

Về điều trị

• Cần được bác sĩ đánh giá và kê đơn
• Nói rõ đang cho con bú
• Dùng đủ liệu trình dù đã thấy đỡ
• Không tự mua kháng sinh
• Không dùng đơn của người khác
• Tái khám nếu không đỡ

Bỏ thuốc giữa chừng khi thấy đỡ là lý do phổ biến làm nhiễm trùng quay lại.

Phòng ngừa hàng ngày

• Rửa tay trước khi chạm vết thương
• Giữ vết khâu và vết mổ sạch khô
• Thay băng vệ sinh thường xuyên
• Không đặt gì vào âm đạo
• Không thụt rửa
• Không nhịn tiểu

Nhịn tiểu vì ngại đau là thói quen làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu.

Nghỉ ngơi và dinh dưỡng

• Thiếu ngủ làm giảm đề kháng
• Ăn đủ và đa dạng
• Uống đủ nước
• Nhờ người giúp để được nghỉ
• Không cố gắng gồng

Giữ sức là một phần của việc phòng nhiễm trùng chứ không phải chuyện riêng biệt.

Khi nào phải đi ngay

• Sốt
• Ớn lạnh run người
• Sản dịch có mùi hôi
• Đau tăng dần
• Vết thương chảy dịch đục
• Mệt lả bất thường

Ớn lạnh run người là dấu hiệu cơ thể đang phản ứng mạnh với nhiễm trùng.

Nhiễm trùng và việc cho con bú

• Phần lớn nhiễm trùng không cần ngừng cho bú
• Nói rõ đang cho bú để bác sĩ chọn thuốc
• Không tự ngừng cho bú vì sợ thuốc
• Ngừng đột ngột dễ gây tắc tia và viêm vú
• Hỏi bác sĩ nếu không chắc

Tự ngừng cho bú vì lo thuốc ảnh hưởng thường tạo ra vấn đề mới.

Theo dõi sau khi bắt đầu điều trị

• Triệu chứng nên đỡ dần trong vài ngày
• Sốt giảm là dấu hiệu tốt
• Không đỡ sau vài ngày thì phải báo lại
• Nặng thêm thì đi khám ngay
• Ghi lại nhiệt độ để theo dõi

Không đỡ sau vài ngày điều trị là lý do chính đáng để quay lại khám.

Dấu hiệu nhiễm trùng nặng

• Sốt cao kèm run
• Tim đập rất nhanh
• Thở nhanh
• Lơ mơ hoặc lú lẫn
• Huyết áp tụt
• Cần cấp cứu ngay

Nhiễm trùng lan toàn thân là tình huống cấp cứu không chờ đợi được.

Người nhà cần chú ý gì

• Để ý nếu người mẹ sốt
• Để ý mùi bất thường
• Để ý nếu mệt nhiều hơn hẳn
• Đừng để người mẹ tự chịu đựng
• Hỗ trợ đưa đi khám

Người mẹ đang mệt thường không tự đánh giá được mình đang nặng tới đâu.

Cách nghĩ thực tế

• Mọi cơn sốt sau sinh đều cần đánh giá
• Đau tăng dần là dấu hiệu ngược chiều
• Viêm vú thường bị nhầm với cảm cúm
• Dùng đủ liệu trình thuốc theo chỉ định
• Không nhịn tiểu vì ngại đau

Nội dung này mang tính thông tin chung; chẩn đoán và điều trị phải do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp