Ăn uống sau sinh — nguyên tắc thực tế

Người mới sinh thường được nghe rất nhiều lời khuyên về ăn uống, phần lớn mâu thuẫn nhau.

Cơ thể đang cần gì

• Hồi phục mô sau sinh
• Bù lại lượng máu đã mất
• Sản xuất sữa nếu cho con bú
• Đủ năng lượng để chăm con
• Đối phó với thiếu ngủ

Đây là giai đoạn cơ thể làm nhiều việc cùng lúc trong khi đang yếu nhất.

Nguyên tắc đơn giản

• Ăn đủ, đừng bỏ bữa
• Ăn đa dạng các nhóm thực phẩm
• Uống nước theo cảm giác khát
• Không kiêng hàng loạt nếu không có lý do
• Bữa đơn giản vẫn tốt hơn không ăn

Ăn đủ quan trọng hơn nhiều so với ăn đúng theo một danh sách nào đó.

Về nhu cầu năng lượng

• Có tăng nhất là khi cho con bú
• Nhưng không tới mức ăn gấp đôi
• Nghe cơ thể mình
• Đói thì ăn
• Không ép ăn quá nhiều

Ép ăn thật nhiều để có nhiều sữa không phải cách hiệu quả.

Các nhóm nên có trong bữa

• Chất đạm từ thịt cá trứng đậu
• Tinh bột làm nguồn năng lượng
• Rau và trái cây
• Chất béo tốt
• Sữa và chế phẩm nếu phù hợp

Một bữa có đủ vài nhóm đã tốt hơn nhiều so với chỉ ăn cơm trắng qua loa.

Ăn khi không có thời gian

• Chuẩn bị đồ ăn nhẹ để sẵn trong tầm tay
• Nấu nhiều một lần rồi chia phần
• Cấp đông phần ăn sẵn
• Nhờ người nấu giúp
• Ăn nhiều bữa nhỏ thay vì ba bữa lớn
• Không đợi tới khi rảnh mới ăn

Rất nhiều người mới sinh bỏ bữa chỉ vì không có tay rảnh.

Đồ ăn nhẹ tiện dụng

• Trái cây dễ ăn bằng một tay
• Các loại hạt
• Sữa chua
• Bánh mì kẹp làm sẵn
• Trứng luộc
• Để ở chỗ hay ngồi cho bú

Đồ ăn được một tay là tiêu chí thực tế nhất trong giai đoạn này.

Uống nước

• Người cho bú thường khát nhiều
• Uống theo cảm giác khát
• Để nước cạnh chỗ ngồi cho bú
• Không cần ép uống quá nhiều
• Nước tiểu sẫm màu là dấu hiệu thiếu nước

Uống quá nhiều nước không làm tăng lượng sữa như nhiều người nghĩ.

Về táo bón

• Rất thường gặp sau sinh
• Ăn nhiều chất xơ
• Uống đủ nước
• Vận động nhẹ nhàng
• Không nhịn khi có nhu cầu
• Hỏi bác sĩ nếu kéo dài

Táo bón cộng với vết khâu tạo ra nỗi sợ đi vệ sinh rất thật.

Về thiếu máu

• Khá thường gặp sau sinh
• Nhất là khi mất máu nhiều
• Gây mệt, chóng mặt, tim đập nhanh
• Ăn thực phẩm giàu sắt
• Bổ sung theo chỉ định bác sĩ
• Không tự dùng liều cao

Mệt quá mức kèm chóng mặt đáng được xét nghiệm chứ không nên cho là mệt thường.

Về kiêng khem truyền thống

• Có phần hợp lý và phần không
• Kiêng quá mức dẫn tới thiếu chất
• Đúng lúc cơ thể cần dinh dưỡng nhất
• Hỏi bác sĩ khi không chắc
• Không cần theo hết mọi lời khuyên

Một chế độ chỉ có cơm với thịt kho mặn trong nhiều tuần không phục vụ việc hồi phục.

Về ăn kiêng giảm cân

• Không phải lúc ăn kiêng gắt
• Cơ thể đang hồi phục
• Ăn quá ít làm mệt thêm
• Cân nặng thay đổi dần theo thời gian
• Hỏi bác sĩ về thời điểm phù hợp

Áp lực lấy lại vóc dáng nhanh gây hại nhiều hơn lợi trong giai đoạn này.

Về bổ sung vi chất

• Hỏi bác sĩ về nhu cầu của mình
• Không tự dùng liều cao
• Không phải ai cũng cần như nhau
• Xét nghiệm nếu bác sĩ thấy cần
• Thức ăn vẫn là nền tảng

Uống nhiều loại viên bổ sung không thay được một bữa ăn tử tế.

Khi ăn no gây khó chịu

• Chia thành nhiều bữa nhỏ
• Ăn chậm
• Tránh thức ăn gây đầy hơi nếu thấy khó chịu
• Không nằm ngay sau khi ăn
• Hỏi bác sĩ nếu kéo dài

Sau sinh mổ, cảm giác đầy hơi sau ăn là chuyện khá thường gặp trong những ngày đầu.

Về đồ uống nên hạn chế

• Nước ngọt có đường
• Trà đặc uống ngay sau bữa ăn
• Rượu bia
• Quá nhiều cà phê khi đang thiếu ngủ
• Nước lọc vẫn là lựa chọn đơn giản nhất

Uống nước ngọt để tỉnh táo là vòng luẩn quẩn khi đang thiếu ngủ.

Người nhà giúp được gì

• Nấu sẵn và chia phần
• Mang đồ ăn tới chỗ mẹ ngồi
• Nhắc ăn và uống nước
• Không bình luận về cân nặng
• Không ép ăn theo quan niệm riêng

Mang một bát cơm tới tận chỗ ngồi hữu ích hơn nhiều lời khuyên về dinh dưỡng.

Cách nghĩ thực tế

• Ăn đủ quan trọng hơn ăn đúng danh sách
• Bữa đơn giản tốt hơn bỏ bữa
• Chuẩn bị đồ ăn một tay ăn được
• Kiêng quá mức gây thiếu chất
• Không ăn kiêng giảm cân trong giai đoạn này

Nội dung này mang tính thông tin chung; nhu cầu cụ thể nên được bác sĩ tư vấn.

Câu hỏi thường gặp